beats by dre cheap

završni iz hemije - II dio

15. Aldehidi : - Šta su aldehidi ? Kako se dobivaju?

Spojevi kod kojih je karbonilna grupa vezana za jednu alkil ili aril grupu i jedan atom hidrogena.

Aledhidi se dobivaju oksidacijom primarnih alkohola.

- imenovanje

Nazivi aldehida se izvode iz naziva određenih alkohola sa istim brojem C- atoma. Naziv se dobiva tako što se od naziva alkohola odbije nastavak –OL I doda nastavak –AL (npr. Etanol-etanal).

- metanal

dobija se oksidacijom metanola, bezbojan gas oštrog mirisa, hlađenjem prelazi u bezbojnu tečnost, najpostojaniji je 40% vodeni rastvor - formalin;

                    - etanal - dobija se oksidacijom etanola, ind. se dobija iz etina, bezbojna tečnost, djeluje na                                                                                                                                                                                sluzokožu i draži kašalj,

 

 16. Ketoni : - Šta su ketoni ? Kako se dobivaju ?

Ketoni - spojevi kod kojih je karbonilna grupa vezana za dvije alkil grupe; dobivaju se oksidacijom sekundarnih alkohola, a mogu se dobiti i dehidrogenizacijom sekundarnih alkohola (oduzimanje hidrogena

                     - imenovanje

Po IUPAC - ovoj nomenklaturi ketoni dobivaju naziv tako što se od odg. alokoholaodbije nastavak -ol i doda nastavak -on, naziv se daje na osnovu naziva alikl grupe.

                     - hemijska svojstva

Ketoni stupaju u hemij. reakcije adicije na isti način kao i aldehidi, sa alkoholima grade acetale i poluacetale, oksidacija ketona se vrši mnogo teže, nego kod aldehida.

                     - aceton

Aceton se dobija suhom destilacijom kalcijum-acetata, može se dobiti iz etan kiseline (sirćetna kiselina), to je bezbojna tečnost karakterističnog mirisa,mioješa se sa vodom u svim omjerima, najbolji je rastvarač.

 

17. Karboksilne kiseline : Šta su ? Kako se dobivaju ?

To su kiseline koje imaju karakterističnu - funkc. grupu -COH, karbonilna grupa je vezana za hidroksilnu grupu -OH i alkil radikal.

                       - podjela

Prema broju karboksilnih grupa dijele se na: monokarboksline, dikarboksilne i polikarboksilne.

                       - hemijske osobine

Karboksilna grupa je izrazito polarna, visoke tačke topljenja i ključanja zbog jakih vodikovih veza.

 

 

                            - najvažnije kiseline, o njima

·        Metan - kiselina ili mravlja (H-COOH)

To je najjednostavnija karb. kiselina, bezbojna, oštrog mirisda, u dodiru sa kožom izaziva pliokve, soli mravlje kiseline se nazivaju formijati, zagrijavanjem sa koncentrovanom kiselinom u vodi se rastvara.

·        Ocetna ili etan - kiselina (CH3COOH)

U prirodi se nalazi u obliku estera ili slobodna, u ind. se dobija iz etina uz katalizator, vodeni rastvor koncentracije 60 - 70% je esencija, vodeni rastvor 3 - 5% je sirće - ocat, značajna je u ind. jer koristi za proizvodnju acetona, boja, lakova, plastičnih masa, lijekova i td., soli sirćetne kiseline se nazivaju acetati.

·        Butan - kiselina ili maslačna (C3H7-COOH)

Nalazi se u maslacu, odakle potiče neugodan miris užeglog maslaca.

·        Propan - kiselina ima baktericidna svojstva, služi kao konzervans za pekarske proizvode.

 

18. Anhidridi karboksilnih kiselina.

Sadrže dvije acilne grupe međusobne vezane atomom ksigena. Oni koji sadrže 2 JEDNAKE acilne grupe, zovu se simetrični, a oni koji su sastavljeni od više RAZLIČITIH acilnih grupa su asimetrični. Formalno se dobivaju oduzimanjem vode iz dviju molekula vode. Velike količine anhidrida acetne kiseline koriste se za proizvodnju aspirina, tj. acetilsalicilne kiseline. Čisti andhidridi su neutralna jedinjenja.

 

19.Organski spojevi sa nitrogenom. Amini : - Šta su ? Kako se dobivaju ?

Vrlo su značajni, posebno u živim bićima (aminokiseline). Atom nitrogena može graditi 2 funkcionalne grupe:

a)    Nitro grupu – nitro spojevi

b)    Amino grupu - amini

Amini su derivati amonijaka NH3. Dobivaju se zamjenom jednog, dva ili tri  hidrogena u amonijaku sa karbohidrogenovim radikalima (primarni, sekundarni, tercijarni).

                         - anilin

Najznačajniji i najjednostavniji aromatični amin, nalazi se u katranu kamenog uglja, dobija se

1. iz nitrobenzena, redukcijom i

2. iz fenola, djelovanjem NH3, uz katalizator.

To je bezbojna uljasta tečnost, njegove pare su otorvne ako se udišu u velikim količinama, anil (španska riječ INDIGO), korisit se za dobivanje niza boja - anilinske boje, proizvodnju lijkova, kao raketno gorivo.

Amidi : - Šta su ? Kako se dobivaju ?

Ako se karboksilna gruopa u karb. kiselinama zamjeni sa amino - grupom dobivaju se amidi. Dobivaju se djelovanjem NH3 na kis. hloride.

- karbamid, urea

To je amid karb. kiseline, H2CO3 koji nastaje zamjenom obje -OH grupe u molukulu kiselibne sa amino grupom. Nastaje kao krajnji produkt metabolizma. Sinmtetički se dobiva iz CO2 i H2O. Urea je bijela kristalna tvar, lahko rastvorljiva u vodi. Korisit se kao umjetno gnojivo.

 

20. Estri : - Šta su? Kako se dobivaju?

Esteri su derivati karboksilnh kiselina. Nastaju reagovanjem kislina i alkohola. Esteri su dosta rasprostranjeni i značajni. Mnogi se nalaze u voću i cvijeću, daju im ugodan miris.

                              - reakcija esterifikacije

-Nastaju reagovanjem kislina i alkohola, a ta reakcija se zove esterifikacija. Esterifikacijom se pored estera izdvaja i voda. Nastala voda omogućuje reagovanje estera sa vodom, reakcija saponifikacije. Ovo je povratna ili reverzibilna reakcija.

                              - anorganski estri, glicerolski trinitrat

Pored organskih postoje i neorganski esteri a najpoznatiji je Glicerolski trinitrat (Nitroglicerin )

To je uljana tecnost koja pri slabom udaru lako eksplodira. To je posljedica hemijske reakcije pri kojoj se oslobađa velika kolicina energije uz nastanak dosta gasova. Nastali gasovi se naglo šire i izazivaju eksploziju.

 

21. Ugljikohidrati : - pojam,

Ugljikohidrati su spojevi biljnog i životinjskog porijekla koji u svom sastavu imaju C, H, O

Opća formula je Cn(H2O)n, H i O imaju isti omjer kao u vodi. Proizvode ih zelene biljke i neke alge procesom fotosinteze, iz CO2 i vode pomoću svjetlosti. Tako se energija sunčeve svjetlosti pohranjuje u obliku ugljikohidrata, energijom bogatih spojeva

                              - reakcija fosfosinteze

svjetlost

xCO2 + xH2O  (CH2O)x + xO2

                              - podjela

Dijele se na: monosaharide, oligosaharide i polisaharide.

 

22. Monosaharidi : - Šta su ? Podjela na osnovu funkcionalne skupine i na osnovu broja prisutnih C atoma.    

Monosaharidi - po građi najjednostavniji, hemij. reakcijama se ne mogu razgraditi na jednostavnije. Dijele se na: trioze, tetroze, pentoze i heksoze. Najvažnije su heksoze - C6H12O6. Sastoje se od 6 atoma C u molekuli, a to su glukoza i fruktoza.

                               - glukoza

Glukoza (C6H12O6) - grožđani šećer, aldoheksoza, bijela kristalna tvar, lahko rastvorljiva u vodi, nalazi se u svim slatkim plodovima (grožđe, smokve), "krvni šećer" zbog prisustva u ljudskoj krvi.

 

 

 

                               - fruktoza

Fruktoza (C6H12O6) - voćni šećer, ketoheksoza, nalazi se u nektaru cvjetova, biljnim sokovima, a ima je u zelenom lišću, voću i medu. Ulazi u sastav saharoze i nekih polisaharida.

 

23. Aminošećeri.

Aminošećeri - heksoze kod kojih je na drugom atomu C hidroksilna grupa zamijenjena sa amino

(-NH2) grupom, u organizmu se nalaze kao sastojci složenih proteina - glukoproteida. Najpoznatiji su: aminoglukoza i aminogalaktoza.

 

24. Disaharidi : - Šta su?

Disaharidi su organski spojevi u kojima su dvije monosaharidne jedinice medusobno vezane glikozidnom vezom.Dobro su rastvorivi u vodi i daju sladak okus. Monosaharidne jedinice se vezu medusono glikozidnim vezama.

       - tipovi vezivanja monosaharidnih jedinki, tip I i tip II, redukujući i neredukujući šećeri

Postoji α 1,4 glikozidna veza.Kod te veze se prvi, odnosno anomerni C atom jedne molekule vezuje sa 4. atomom druge molekule.Poslije te veze ostaje slobodna jedna aldehidna skupina i zato su spojevi sa ovom vezom REDUKUJUCI.

 Postoji i α 1,6 , kod koje se anomerni C atom jedne molekule vezuje sa 6. atomom druge molekule.Poslije ove veze NE ostaje slobodna nijedna aldhidna skupina,pa su zato spojevi sa ovom vezom NEREDUKUJUCI.

                         - laktoza

Laktoza (C12H22O11) - mliječni šećer, koji se sastoji od 1 molekule glukoze i 1 molekule galaktoze, u organizmu prelazi u glukozu, redukujući šećer, molekule glukoze i galaktoze su vezane preko glikozidne veze, nalazi se u majčinom mlijeku 3-7%, kao i u mlijeku svih sisara, dobija se iz mlijeka, nakon odvajanja masti ostaje surutka, iz koje se isparavanjem dobija mliječni šećer, manje je sladak od saharoze, upotrebljava se kao dijetalna hrana i kao hrana mladunčadima, s kvascem ne previre, laktozu razlažu fermenti raznih bakterija i nastaje mliječna kiselina.

                         - maltoza

Maltoza (C12H22O11) - sladni šećer, nalazi se u pivskom sladu, u crijevima nastaje kao produkt razlaganja šećera, u sastav ulaze 2 molekule glukoze.

                         - saharoza

Saharoza (C12H22O11) - neredukujući šećer, nastaje vezanjem molekule glukoze i fruktoze preko -OH grupa na anomernim atomima C, kuhanjem sa razblaženom HCl hidrolizuje se na osnovne sastavne dijelove - glukozu i fruktozu, hidrolizom daje invertni šećer - med (zakreće se i u lijevu i u desnu stranu), u prirodi je mnogo rasprostranjen, u većim količinama se nalazi u šećernoj trsci i šećernoj repi, iz njih se dobiva, nalazi se gotovo u svim biljkama u većim ili manjim količinama, dobro se rastvara u vodi, a slabije u alkoholu, koristi se u domaćinstvu, za izradu slatkiša i niza proizvoda u prehrambenoj ind., vještački med, sokovi, džemovi i td.

 

 

25. Polisaharidi : - Šta su?

Polisaharidi su organski spojevi građeni 10 – 100 monosaharidnih jedinica povezanih u jednu molekulu glikozidnim vezama. Hemijskim reakcijama se mogu razloziti na monosaharide. Netopivi su u vodi, nisu slatkog okusa, nemaju redukujuca svojstva.

                            - škrob

Škrob – polisaharid koji sluzi kao skladiste energije u biljkama

Cvrsta supstanca, djelomisno rastvorljiv u vodi

Sastoji od nerazgranatog polisaharida Amiloze i razgranatog polisaharida Amilopektina.

                            - celuloza

Celulozanajrasireniji organski spoj u prirodi

Glavni satojak biljnih celija. Ima je u drvima, pamuku...

Celulozna vlakna sastoje od paralelno povezanih polisaharidnih lanacavodikovim vezama.

Ne koristi se u ishrani.

                           - glikogen

Glikogen – nalazi u misicima i jetri. On je rezervni polisaharid životinja.Kada je u krvi nivo glikoze smanjen, onda se dio GLIKOGENA razradi u glikozu.

pomoc drugacicima iz PBGS
http://pusetinasvima.blogger.ba
09/05/2009 20:38